داخل بینی توسط یک لایه از پوست بسیار نازک، پرخون و شکننده مفروش شده که اصطلاحا مخاط نامیده می شود. این مخاط، درون حفره بینی و سینوس ها را پوشانده و به مرطوب کردن هوای تنفسی کمک می کند. در برخی از افرادی که مبتلا به آلرژی شدید، سینوزیت مزمن، آسم و یا برخی بیماری های دیگر هستند، این مخاط متورم شده و تشکیل کیسه هایی شبیه به انگور می دهد. این کیسه ها باعث انسداد بینی گردیده و پولیپ بینی نامیده می شوند. اما سوال این است که علت پولیپ چیست؟ علائم پولیپ بینی چیست و چگونه درمان می شود؟ تفاوت پولیپ و انحراف بینی در چیست؟ به منظور آشنایی با علل، علائم و راه های درمان پولیپ بینی تا انتهای این مقاله همراه ما باشید.
پولیپ بینی چیست؟
پولیپ بینی یک رشد کوچک، متورم، معمولا خوش خیم و متعدد در پوشش حفره های بینی و سینوس است. پولیپ بینی را می توان از نظر ظاهری به شکل خوشه ای از انگور کوچک تصور نمود، بطوری که هر دانه پولیپ همانند یک حبه انگور دارای پوسته ای شکننده و حاوی محتوای مایع است. پولیپ بینی معمولا در زمینه تورم طولانی مدت بافت های بینی از قبیل، سینوزیت مزمن، آلرژی مزمن، آسم آلرژیک و یا به عنوان عارضه ای جانبی از بیماری زمینه ای دیگر ایجاد می گردد .
اندازه پولیپ بینی از کوچک تا بزرگ متفاوت است. در صورتی که اندازه پولیپ بینی کوچک باشد، ممکن است قابل مشاهده نبوده و هیچ علایم یا نشانه ای نداشته باشد. از طرفی، پولیپ های بزرگتر ممکن است باعث انسداد مسیر عبور هوا در داخل بینی و مشکلات تنفسی و یا انسداد ورودی سینوسها و حتی تجمع چرک و عفونت در درون آن ها و ایجاد سینوزیت گردند.
به طور کلی پولیپ های بینی دو طرفه با ظاهر خاکستری و صاف، توده های خوش خیم محسوب می شوند. با این حال تنها نمونه برداری و مشاهده پاتولوژیک است که می تواند قطعا تعیین کند که این توده ها خوش خیم یا بدخیم هستند. پولیپ بینی را باید از شاخک های متورم و بافت نازک پوشاننده استخوان های بینی متفاوت دانست. لمس شاخک های بزرگ و متورم شده می توانند بسیار دردناک باشد، در حالی که پولیپ ها حساس به لمس نیستند.
تفاوت پولیپ بینی با انحراف بینی
گاها در زبان محاوره ای به بیماری انحراف تیغه بینی هم پولیپ گفته می شود، در حالی که انحراف تیغه بینی ماهیت استخوانی و غضروفی داشته و اطلاق اصطلاح پولیپ به آن کاملا اشتباه است. هرچند هر دو بیماری باعث بروز انسداد بینی گردیده و علائم بعضا مشابهی را ایجاد می نمایند، ولی درمان این دو کاملا متفاوت بوده و اساسا بیماری های متفاوتی به شمار می روند. تشخیص انحراف تیغه بینی با معاینه بالینی و سی تی اسکن بوده و درمان آن فقط جراحی است. در حالی که درمان پولیپ بینی در اندازه های کوچک با دارو میسر بوده و در صورت بزرگی و انسداد مجاری تنفسی، عمل پولیپ انجام می شود.
علائم و نشانه های پولیپ بینی چیست؟
به طور کلی از علائم شایع پولیپ بینی می توان به آبریزش بینی، کاهش حس بویایی، اشکال در درک طعم ها و مزه ها، سردرد های سینوسی، احساس فشار و درد در پیشانی و صورت، و خرناس کشیدن اشاره کرد. اگر هر یک از علائم بالا بمدت یک هفته یا بیشتر ادامه داشته باشد باید برای تشخیص و درمان اقدام شود.
توجه داشته باشید که پولیپ بینی در موارد نادر می تواند خطرناک باشد. نشانه هایی مانند مشکلات شدید تنفسی، تشدید درد، مشکلات بینایی، تورم در ناحیه اطراف چشم و میگرن همراه با تب از علائم خطرناک پولیپ بینی به شمار می رود. اگر علائم شدید و حاد داشته و یا نشانه های فئق را به طور طولانی مدت تجربه می کنید، بهتر است بلافاصله به پزشک مراجعه نمایید.
علت ریشه ای پولیپ بینی چیست؟
به طورکلی، پولیپ ها به دلیل تغییر غشاهای مخاطی پوشاننده بینی یا سینوس ها ایجاد می شوند. غشاها برای مدت طولانی ملتهب می شوند یا بارها و بارها ملتهب می شوند. التهاب شامل تورم، قرمزی و تجمع مایع است.. شواهد نشان می دهد که التهاب باعث ایجاد توده های کوچک پر از مایع می شود. سپس این توده ها رشد کرده و به پولیپ تبدیل می شوند. در حال حاضر دانشمندان پزشکی هیچ توضیح قطعی در مورد اینکه چرا پولیپ بینی پس از التهاب بینی ایجاد می شود نیافته اند. همچنین، علت پولیپ های برخی از بیماران که در نتیجه عفونت مزمن سینوسی ایجاد شده اند، مشخص نشده است.
آیا من در معرض خطر پولیپ بینی هستم؟
بعضی از افراد نسبت به سایرین در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به بیماری پولیپ بینی قرار دارند. بعنوان مثال کسانی که از عفونت مزمن سینوسی رنج می برند بیشتر از سایرین در معرض خطر پولیپ بینی هستند. به طورکلی، افراد با مشکلات زیر مستعد پولیپ بینی هستند:
- عفونت مزمن سینوسی
- آسم
- آلرژی
- سفت شدن و تورم راه های هوایی
- مصرف داروهای ضد درد
- التهاب حفره بینی پس از مصرف ایبوپروفن
- قارچ آلرژیک
- التهاب پس از واکنش های آلرژیک به ذرات قارچ در داخل یا خارج از منزل
- بیماری فیبروز کیستیک
- ضعف در سیستم ایمنی بدن
در صورتی که شما از پولیپ بینی رنج می برید، اطمینان حاصل کنید که همیشه قبل از مراجعه به پزشک خود گزارشی جامع از سابقه بیماریهای خانوادگی خود داشته باشید.
چه موقع باید درمان پولیپ بینی انجام دهم؟
درمان پولیپ بینی همیشه ضروری نیست. در افرادی که دارای پولیپ کوچک بینی هستند و علائم خاصی ندارند معمولا نیازی به انجام مداخله درمانی احساس نمی شود. در نقطه مقابل، افرادی که پولیپ های بزرگ بینی دارند به علت التهاب مزمن سینوس و انسداد بینی ممکن است شرایط زیر را تجربه کرده باشند:
- آپنه انسدادی خواب؛ در طول خواب نفس کم عمق یا حتی کاملا متوقف می شود.
- حمله آسم و احساس تنگی نفس در قفسه سینه
- عفونت های سینوس؛ پولیپ بینی ممکن است بر شدت و فراوانی عفونت های سینوسی تأثیر گذاشته و گاهی اوقات به سینوزیت مزمن تبدیل شود.
- مشکلات بینایی؛ بیماران مبتلا به پولیپ بینی ممکن است در صورت گسترش عفونت به کره چشم عواقب بینایی را بصورت تورم چشم، کاهش دید و یا حتی کوری تجربه نمایند.
- لخته های خون؛ پولیپ بینی می تواند باعث ایجاد رگه هایی از خون روشن یا لخته شده در داخل حفره های بینی شود.
در زمان ویزیت پزشک چه خواهد گذشت؟
اگر علائم پولیپ بینی که در بالا ذکر شد را دارید یا مشکوک به داشتن آن ها هستید، به پزشک مراجعه نمایید.شما همچنین باید انواع داروهایی که به طور مرتب مصرف می کنید را گزارش دهید. این داروها شامل داروهای بدون نسخه، ویتامین ها و سایر مکمل های سلامت نیز می شود. قبل از ملاقات با پزشک، لیستی از سوالاتی که ممکن است مربوط به دلیل بازدید شما باشد، تهیه کنید. بدین ترتیب اطمینان خواهید داشت که از وقت خود بهترین استفاده را خواهید برد و به طور کامل برنامه ریزی های پزشک جهت درمان را درک خواهید کرد. برخی از سؤالات معمولی که می توانند در هر مورد استفاده شوند عبارتند از:
- آیا آزمایش یا تست خاصی لازم است؟ اگر هست، چه تستهایی؟
- آیا باید در مورد پیامدهای بلند مدت نگران باشم؟
- آیا باید تغییراتی در روال روزانه خود انجام دهم؟
- آلگوریتم درمانی چکونه خواهد بود؟
- در صورت عدم درمان چه اتفاقی خواهد افتاد؟
هنگامی که با پزشک خود ملاقات می کنید، احتمالا از شما خواهد خواست که علائم و نشانه های خود را شرح دهید و اینکه چه مدت آن ها را تجربه کرده اید. پزشک شما همچنین علاقه مند به دانستن میزان عفونت های سینوسی و یا داشتن سابقه آلرژی یا آسم است. همچنین، پزشک اطلاعاتی در خصوص درمان های قبلی پولیپ بینی و عمل جراحی سینوس یا بینی که قبلا انجام داده اید، کسب خواهد کرد. توجه داشته باشید در صورت کشیدن سگار یا استنشاق دود سیگار برای مدت طولانی به جراح خود اطلاع دهید. همچنین، پزشک خود را از هرگونه آلودگی بیش از حد هوای استنشاقی و یا گازهای شیمیایی مطلع نمایید.
تشخیص پولیپ بینی چگونه است؟
تشخیص پولیپ بینی و درمان مناسب برای افراد مبتلا به پولیپ بینی، بدون شک با معاینات و بررسی های متخصص گوش، حلق و بینی امکان پذیر است. به طور کلی روش تشخیص پولیپ بینی به شرح زیر است:
معاینه بالینی
در صورت مشاهده علائم پولیپ و مشکلات تنفسی، اولین قدم مراجعه به پزشک متخصص است. معاینات و ارزیابی های بالینی پزشک می تواند به تشخیص این عارضه کمک کند. با این حال تمام توده های ایجاد شده پولیپ قابل رویت نبوده و نیاز به بررسی بیشتر دارند.
آندوسکوپ بینی
اگر پزشک پس از معاینه فیزیکی قادر به مشاهده پولیپ نباشد، ممکن است از آندوسکوپ بینی استفاده نماید. آندوسکوپ بینی لوله ای نازک است که در انتهای خود یک دوربین دارد. این لوله از طریق سوراخ های بینی به داخل حفره های بینی هدایت شده و درون بینی مورد مشاهده و ارزیابی قرار میگیرد.
تصویر برداری
پولیپ ها را می توان با استفاده از روش های مختلف تصویربرداری مورد بررسی دقیق قرار داد. روش های CT Scan و MRI ، هر دو قادر به نشان دادن شرایط سینوس ها و پولیپ ها هستند. این تکنیک های تصویربرداری برای ردیابی مناطقی سینوس ها استفاده می شود که با آندوسکوپی بینی قابل مشاهده نیستند. سی تی اسکن نمای بی نظیری از درون حفرات بینی و سینوس ها در اختیار قرار می دهد. امروزه که مراکز سی تی اسکن به فراوانی در دسترس است، این شیوه تصویر برداری به روش انتخابی برای بررسی بینی و سینوس تبدیل گردیده است. سی تی اسکن معمولا تنها آزمون تصویربرداری مورد نیاز است و نشان دهنده شدت التهاب پولیپ و همچنین اندازه و مکان آن در سینوس ها است.
تست های آلرژی
سینوزیت مزمن ناشی از پولیپ نیز اغلب به آلرژی های خاصی مرتبط می شود، بنابراین ممکن است پزشک آزمایشات آلرژی برای نمایش آلرژی های خاصی که سیستم ایمنی بدن شما را تحت تاثیر قرار می دهد درخواست نماید. آزمایش خون یک روش محبوب است که می تواند برای نمایش آنتی بادی های مرتبط با آلرژی هایی که باعث علائم حساسیت می شوند، انجام گیرد.
روش های درمان پولیپ بینی چیست؟
از نظر درمان، به طور کلی داروها به عنوان اولین خط درمانی در نظر گرفته می شوند تا حتی الامکان سایز پولیپ بینی کاهش یابد. به طور معمول، داروهای استروئیدی خوراکی و اسپری های استروئیدی برای کوچک کردن پولیپ و بهبود علائم بسیار موثر هستند. با این حال اگر اصلاح رفتار و داروها سبب بهبود پولیپ بینی نشوند، جراحی خط بعدی درمان است که می تواند برای برداشتن پولیپ های علامت دار مورد استفاده قرار گیرد. از آنجایی که این بیماری امکان عود مجدد دارد، بهتر است درمان پولیپ بینی را جدی بگیرید.
توصیه پایانی
در طول متن متوجه شد که پولیپ بینی چیست و علائمی ایجاد می کند. اگرچه پولیپ به دلایل نامشخص ایجاد می شود، اما عواملی مانند آلرژی، آسم و عفونت های مزمن می تواند در ایجاد این توده ها در بینی نقش بسزایی داشته باشند. متاسفانه پولیپ ها خاصیت برگشت پذیری داشته و ممکن است دوباره عود کنند. به همین علت برای جلوگیری از برگشت پولیپ ها، به طور مرتب به بهترین متخصص گوش و حلق و بینی مراجعه کرده و داروهای تجویز شده را مصرف نمایید.